Wraz z przewlekłą choroba nowotworową zmienia się możliwość wykonywania pracy zawodowej, a koszty leczenia i opieki stanowią duże obciążenie dla domowego budżetu. W opracowaniu przedstawiamy opis świadczeń i pomocy finansowej, jaka dostępna jest dla osób chorych onkologicznie (i nie tylko) w ramach środków instytucjonalnych pochodzących z Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych (ZUS). Stan prawny przedstawiony w artykule – styczeń 2014.
1. ZASIŁEK CHOROBOWY
Z tytułu niezdolności do pracy, którą stwierdza uprawniony lekarz wypłacane jest wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, a następnie zasiłek chorobowy. Zasiłek chorobowy wraz z wynagrodzeniem za czas niezdolności do pracy może być wypłacany łącznie przez 182 dni. Podstawą do wypłaty jest przedłożone zaświadczenie ZLA.
2. ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE
Jeżeli osoba ubezpieczona po upływie 182 dni jest nadal niezdolna do pracy, może złożyć wniosek o przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Do przyznania prawa do uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego konieczne jest wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika lub komisję lekarską. W orzeczeniu lekarskim musi być jasno wskazane, że osoba ubezpieczona jest niezdolna do pracy, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne może być wypłacane maksymalnie przez okres 12 miesięcy. Zarówno podczas pobierania zasiłku chorobowego jak i świadczenia rehabilitacyjnego, osoba ubezpieczona nie może świadczyć pracy. Wykonywanie pracy podczas pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego skutkuje utratą prawa do tych świadczeń.
3. RENTA Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY
Wraz ze zmianą przepisów dotyczących orzekania o niezdolności do pracy (wrzesień 1997 r.), nie funkcjonuje już pojęcie inwalidztwa. Wówczas wprowadzono też pojęcie częściowej i całkowitej niezdolności do pracy oraz pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zmiana ta nie była tylko zmianą pojęć, ale dotyczyła również zasad orzekania o niezdolności do pracy. Niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.
Aby uzyskać prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy należy spełnić następujące warunki:
– Niezdolność do pracy;
– Wymagany okres składkowy i nieskładkowy (staż pracy), 5 lat w ostatnim 10-leciu;
– Niezdolność musi powstać w trakcie okresów ubezpieczenia, albo nie dalej jak w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.
Wymienione 3 warunki muszą powstać łącznie, co oznacza w praktyce, że jeżeli lekarz orzecznik ZUS stwierdza, że niezdolność do pracy (częściowa albo całkowita) powstała np.w dniu 15.12.2013 r., to w dziesięcioleciu przed tym dniem trzeba udowodnić 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz w tym dniu ubezpieczony musi pozostawać w ubezpieczeniu, albo nie minęło jeszcze 18 miesięcy od jego ustania.
Każdy rencista może podjąć pracę lub rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej. Jedynym ograniczeniem jest osiąganie zbyt wysokich przychodów przez rencistę, co może skutkować zmniejszeniem wysokości wypłacanej renty, a nawet zawieszeniem wypłaty świadczenia w całości. Podjęcie zatrudnienia (działalności) podczas pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, skutkuje utratą zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego. W okresie od 1 grudnia 2013 r. można osiągnąć miesięczny przychód w wysokości 2.556,20 zł (70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia). Taki przychód nie będzie skutkował zmniejszeniem wysokości świadczenia rentowego. Osiągnięcie przychodu miesięcznego powyżej 4.747,30 zł będzie skutkować zawieszeniem wypłaty renty w całości.
4. CHOROBA NOWOTWOROWA – DODATEK PIELĘGNACYJNY Z ZUS
Osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji przysługuje prawo do dodatku pielęgnacyjnego. O niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeka lekarz orzecznik (komisja lekarska). Dodatek może być wypłacany wraz z rentą z tytułu niezdolności, rentą rodziną czy emeryturą.
5. RENTA SZKOLENIOWA
Osobie spełniającej wcześniej określone warunki stażowe, w stosunku do której orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie, przysługuje renta szkoleniowa przez okres 6 miesięcy. Okres 6 miesięcy może ulec wydłużeniu na czas niezbędny do przekwalifikowania zawodowego, nie dłużej jednak niż o 30 miesięcy. Przedłużenie prawa do renty szkoleniowej następuje na podstawie wniosku starosty.
6. RENTA SOCJALNA
Renta socjalna przysługuje osobom pełnoletnim, które stały się całkowicie niezdolne do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, która powstała:
– przed ukończeniem 18. roku życia;
– w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25. roku życia;
– w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Osoba pobierająca rentę socjalną może podjąć zatrudnienie (działalność gospodarczą) i osiągać przychody. Jednakże prawo do renty socjalnej ulega zawieszeniu za miesiąc, w którym dana osoba osiągnęła przychód przekraczający 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Aktualnie kwota ta wynosi 2.556,20 zł.
Świadczenia finansowe dla chorych na nowotwór w ramach ZUS, opracował Jarosław Gośliński na podstawie wystąpienia Andrzeja Milewskiego (II Odział ZUS w Poznaniu) podczas konferencji „Życie po chorobie nowotworowej” (WCO, styczeń 2014r.)
zwrotnik raka pl portal onkologiczny
